De legende van Ithaka Darin Pappas's "So Get Up"
Het historische gesproken gedicht, meestal getiteld "So Get Up", dat op talloze elektronische dansmuzieknummers in tientallen genres wereldwijd te horen is, werd geschreven en gezongen door de Amerikaanse multidisciplinaire kunstenaar Ithaka, ook bekend als Ithaka Darin Pappas. Hij wordt echter zelden, zo niet nooit, als auteur van dit werk vermeld.
Ithaka (afkomstig uit Los Angeles), die begin tot midden jaren negentig tijdelijk in Lissabon woonde, schreef en nam op 13 december 1992 een a capella-versie van "So Get Up" op voor een radioprogramma dat hij in Lissabon presenteerde. Vervolgens nam hij in januari 1993 de allereerste muziekversie van "So Get Up" op in Manchester, Engeland (niet Portugal), voor het inmiddels opgeheven indie-label Embryo.
Ongeveer tien maanden later nodigde Kaos Records Portugal Ithaka uit om mee te werken aan een experimenteel, nog ongetiteld housenummer voor de B-kant van een release die ze samen met het duo Underground Sound of Lisbon (DJ Vibe & Rui da Silva) aan het plannen waren. Hun A-kant zou "Dance with Me" heten. Ithaka arriveerde bij de opnamesessie met een boek vol eigen gedichten en begon ze voor te lezen aan de microfoon. "So Get Up" sprong er duidelijk uit en werd zonder twijfel gekozen voor de B-kant van de single.
Voorafgaand aan de opname werd de beoogde release aan Ithaka omschreven als een promotionele vinyluitgave onder een 'white label'. Er zouden niet meer dan 1000 exemplaren worden gemaakt, in feite een demo van hoge kwaliteit om internationale platenmaatschappijen aan te trekken. Ithaka ontving $125 voor de opnamesessie en er werd hem meegedeeld dat als er licentiemogelijkheden zouden ontstaan, zowel het label als de groep contact zouden opnemen om contracten, betaling en zijn vermelding als gastartiest te bespreken.
"So Get Up" (toen nog simpelweg "Get Up" genoemd), de B-kant van de single, overschaduwde de A-kant, "Dance With Me" (die eigenlijk de hoofdattractie van het project had moeten zijn), volledig. "So Get Up" werd vrijwel direct een enorme club- en ravehit in Portugal, en ongeveer een jaar later bood Tribal America, een dochteronderneming van EMI Records in New York onder leiding van Rob di Stefano, aan om de plaat in zowel de VS als het VK uit te brengen. Er werd een dubbele vinyl collector's edition uitgebracht met verschillende remixes van de Amerikaanse dj's Danny Tenaglia en Junior Vasquez. De release, die ook twee varianten van de a capella-versie bevatte, verkocht bijna 100.000 exemplaren, om nog maar te zwijgen van de miljoenen meer op cd-compilaties.
Hoewel de teksten en zang van een inwoner van Los Angeles waren en de meeste mixen door New Yorkers werden gedaan, was de marketingstrategie van Rob di Stefano (Tribal Records) en António Cunha (Kaos Portugal) om So Get Up internationaal als een 100% Portugese release op de markt te brengen, om zo een exotischer mainstream publiek aan te spreken.
Ithaka Darin Pappas werd niet op de hoogte gesteld van de licentieovereenkomst, ontving nooit extra betaling en is nooit als artiest vermeld op welke versie van So Get Up dan ook van Underground Sound of Lisbon. Zijn naam komt zelfs niet voor in de a capella-versies (van zijn eigen nummer dat al minstens tien maanden bestond voordat hij DJ Vibe en Rui da Silva ontmoette).
Volgens een interview met Electro Danz (Indonesië) had Ithaka eind 1995 telefonisch contact opgenomen met Rui da Silva over het gebrek aan erkenning en royalty's, waarop Silva afwijzend had geantwoord: "Je mag blij zijn dat je überhaupt iets hebt gekregen!"
In 1996, toen de gerenommeerde Portugese krant Público contact probeerde op te nemen met de betrokkenen voor een artikel over de situatie rond "So Get Up", gaven Rui da Silva en dj Vibe "geen commentaar". Kaos-labelbaas António Cunha verklaarde echter tegenover de journalist, met betrekking tot Ithaka's tekstuele en vocale bijdrage aan het nummer: "Wanneer er succes is in de muziekindustrie, is er altijd wel iemand die probeert daarvan te profiteren." Een ironische uitspraak van iemand wiens hele zakelijke identiteit gebaseerd was op de internationale bekendheid van "So Get Up". In de daaropvolgende jaren werden er nog verschillende Kaos-remixcompilaties van "So Get Up" uitgebracht (geen van de versies door Portugese dj's) en verschenen de teksten op rave-flyers en T-shirts, zonder ooit de gepubliceerde schrijver van die woorden te vermelden.
Die eerste USL Progressive House-bewerking van "So Get Up" uit 1994 was over het algemeen behoorlijk populair (bereikte nummer 52 in de Amerikaanse Independent Dance Charts en nummer 83 in de Britse dance charts). De a capella-versie was letterlijk het anthem geworden van de wereldwijde housemuziekgemeenschap, maar de ongeautoriseerde en niet-gecrediteerde release van de a capella door Tribal America heeft ook geleid tot een stortvloed aan bootleg-remixen over de hele wereld in diverse, uiteenlopende elektronische muziekgenres (die allemaal draaien om Ithaka's gezongen literaire werk). De meeste producers dachten dat de zang afkomstig was uit een oude film en deel uitmaakte van de publieke sfeer; slechts weinigen, zo niet niemand, namen de moeite om er een legale licentie voor te verkrijgen, of zelfs maar de zangeres te vermelden van wie ze onbewust fan waren.
Sommige van de eigenzinnige versies werden zelfs hits op zich. In 1995 behaalde Public Domain (Nederland) een Hardstyle-succes met hun nummer "So Get Up" en "Trance Line" van het Madrileense project Committee (nu Dimas & Martinez) bereikte nummer 3 in de Billboard Pop-hitlijsten in Spanje. In 1996 had K.S., een Italodance-trio, een nummer genaamd "Fellini's Circus" waarin de volledige tekst van "So Get Up" werd gebruikt, dat zeer populair was in Italië. In 1997 scoorde Stretch n Vern een hit op nummer 17 in het Verenigd Koninkrijk (en nummer 15 in Denemarken) met "Get Up! Go Insane!", die later opnieuw werd bewerkt door Fatboy Slim.
In 1999 scoorde Atlantis (ITA) een top 100-hit in de Britse poplijst met hun trance-nummer "See You In The Next Life" (waarvoor Ithaka ook zang en tekst verzorgde). Het nummer was te horen in de speelfilm "Sorted", geregisseerd door Alexander Jovy.
Begin jaren 2000 gebruikte de bekende Portugees/Britse producer Rui da Silva (voormalig USL-lid) het volledige vocale gedicht So Get Up van Ithaka, zonder toestemming, voor zijn nummer "Earth". In 2002 gebruikte Meat Katie (alias Mark Pember) de a capella-versie van So Get Up voor zijn veelgeprezen breakbeat-nummer "Next Life" en in 2005 gebruikte hij het gedicht opnieuw voor een ander breakbeat-nummer, getiteld "Figures".
In 2012 begon superster Armin Van Buuren de acapellaversie van "So Get Up" in zijn live-sets te verwerken, en een mashup van Ithaka's "So Get Up" en HeatBeat's "Game Over" werd uitgebracht op zijn album ASOT Year Mix 2013.
Later in 2013 bracht het Duitse duo Cosmic Gate hun eigen tranceversie van So Get Up uit. Het nummer was goedgekeurd door Ithaka en zijn muziekuitgever, maar op het laatste moment besloot Cosmic Gate Ithaka niet publiekelijk te vermelden (hoewel zijn zang en teksten tientallen keren in het nummer te horen zijn). De versie van Cosmic Gate van "So Get Up" bereikte de nummer 1-positie in de Beatport Charts en was een internationale festivalfavoriet.
In 2023 had de hoogstgeplaatste vrouwelijke dj, AniMe (Barbara Palermo), succes met haar hardstyle-mix van So Get Up, getiteld "Go Insane".
De a capella-versie van "So Get Up" is tot op de dag van vandaag het bestverkochte nummer van Kaos Portugal in welk genre dan ook. Ithaka wordt nog steeds niet vermeld en is nooit betaald voor zijn medewerking aan een van de meer dan 20 uitgebrachte remixes van het nummer.
In de documentaire Paraíso uit 2025, geregisseerd door Daniel Mota en over de vroege rave-cultuur in Portugal, is meer dan dertig minuten van de film volledig gewijd aan So Get Up en de internationalisering van de Portugese elektronische muziek die ermee gepaard ging. Interviews met vierentwintig dj's en producers komen in de film voor, maar Ithaka Darin Pappas werd niet eens ondervraagd over zijn eigen creatie, die overduidelijk een van de belangrijkste moderne muzikale exportproducten van het land is en het absolute kroonjuweel van de Portugese dancemuziek. Hij werd nauwelijks genoemd als de zanger van So Get Up, en al helemaal niet als de tekstschrijver van het nummer. In een land dat historisch bekendstaat om zijn poëtische scherpzinnigheid, lijkt het erop dat een handjevol individuen binnen de Portugese elektronische dancemuziekscene So Get Up niet eens als een literair werk erkennen, maar desalniettemin graag de bekendheid en financiële voordelen opeisen die het hen heeft gebracht. In de afgelopen decennia hebben DJ Vibe (Antonio Manuel Portela Alvez Pereira), Rui da Silva Rui (Jorge Martins Pacheco da Silva) en Nuno Cacho (huidige directeur van Kaos Records) geen moeite gedaan om de aftiteling op de plaat correct aan te passen.
De afgelopen jaren is er enige erkenning voor gekomen. De Italiaanse techhouse-ster Frankyeffe (Francesco Fava) was een van de eerste producers die de tekst en zang van So Get Up rechtstreeks van Ithaka Darin Pappas in licentie nam, inclusief een vermelding als "featuring Ithaka".
Frankyeffe's "So Get Up" met Ithaka en de daaropvolgende remixes van Loco & Jam, Tom Hades en Thomas Evans zijn al bijna tien jaar populair in gespecialiseerde hitlijsten. In 2016 bracht Stamatella, een van Griekenlands topvrouwelijke dj's, een psytrance-versie van So Get Up uit, getiteld "Next Life", waarop haar Griekse collega Ithaka als co-artiest vermeld staat.
Een andere versie uit 2026 van Ithaka zelf, getiteld "A Thousand Miles", werd opnieuw vormgegeven door de Amerikaanse producer Linear North en onthulde het duistere ambient-potentieel van de zang. In een interview uit 2026 voor Revista EDMânia (Argentinië) zei Ithaka:
De dark ambient mix van Linear's North komt qua muzikale elementen het dichtst in de buurt van de tekstuele inhoud van alle versies van So Get Up. De tekst is niet seksueel getint, zoals sommigen hebben gespeculeerd, en is ook niet fatalistisch bedoeld. Het gaat niet over het daadwerkelijke einde van de wereld, maar slechts over de korte duur van ons leven en dat we allemaal zouden moeten reizen en doen wat ons inspireert. We zouden allemaal van het leven moeten genieten zolang we op deze planeet zijn.
'So Get Up' wordt wereldwijd erkend als het meest gebruikte gesproken gedicht in de muziekgeschiedenis. Er bestaan momenteel meer dan 1100 remixes van dit literaire werk (meer dan veertig zijn alleen al in Nederland geproduceerd en uitgebracht). Internationaal is het gedicht geremixt door grootheden uit de elektronische muziekwereld zoals Cosmic Gate, DJ The Prophet, Don Diablo, Fatboy Slim en Miss Kittin. Deze gezamenlijke releases hebben wereldwijd meer dan zeshonderd miljoen streams behaald. 'So Get Up' is ook opgenomen in de live sets van grote festivalartiesten zoals Andrew Weatherall, Armin van Buuren, Carl Cox, Dave Guetta, Dimitri Vegas & Like Mike, Hardwell, Joris Voorn, Lee Burridge, Paul Oakenfold, West Bam en anderen.
Bill Brewster, auteur van het bestverkochte muziekboek "Last Night A DJ Saved My Life: The History of the DJ", omschreef Ithaka als "een van de meest iconische stemmen in de elektronische muziek".
door Mats de Vries
No comments:
Post a Comment